فهرست مطالب
تناقض آشکار با شعارهای محیط‌زیستی
بورس کالا و پیامدهای آن بر بازار خودرو
سوالات متداول
جزئیات بند ۴ مصوبه؛ تعرفه‌ای که هیبریدها را نشانه گرفت
بر اساس بند ۴ مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا، حقوق ورودی تمامی خودروهای بنزینی و هیبریدی وارداتی (با تامین ارز از هر محل) در سال ۱۴۰۵ حداقل ۱۰۰ درصد تعیین شده است. این حکم همچنین شامل واردات خودرو از مناطق آزاد به سرزمین اصلی می‌شود، در حالی که واردات به مناطق آزاد و ویژه اقتصادی مشمول حداقل ۶۰ درصد حقوق ورودی خواهد بود. در بند دیگری از این مصوبه، به صراحت اعلام شده که خودروهای تمام‌برقی از این افزایش تعرفه مستثنا هستند.
طبق این مصوبه، منابع حاصل از افزایش حقوق ورودی واردات خودرو به مناطق آزاد و ویژه، تا سقف ۱۵۰ هزار میلیارد تومان، صرف تامین منابع کالابرگ و افزایش آن می‌شود. همچنین دولت مکلف شده است واگذاری سهمیه واردات خودرو و سایر گروه‌های کالایی را صرفاً از طریق واگذاری امتیاز در بورس کالا انجام دهد. این تغییرات در حالی اعمال می‌شود که کارشناسان هشدار می‌دهند سیاست‌گذاری فعلی نه تنها به نفع محیط‌زیست نیست، بلکه به افزایش قیمت‌ها و التهاب در بازار دامن می‌زند.
تناقض آشکار با شعارهای محیط‌زیستی
مهم‌ترین نقدی که به بند ۴ این مصوبه وارد است، تناقض آشکار آن با سیاست‌های حمایت از محیط‌زیست و خودروهای پاک است. در حالی که سیاست‌گذار ادعای حمایت از محیط‌زیست را دارد، با اعمال تعرفه حداقل ۱۰۰ درصدی بر خودروهای هیبریدی که به طور میانگین مصرف سوخت بسیار پایین‌تری نسبت به خودروهای بنزینی دارند، عملاً این تکنولوژی را برای اقشار متوسط جامعه غیرقابل دسترس کرده است. خودروهای هیبریدی به عنوان یک راهکار عملی و در دسترس برای کاهش مصرف سوخت و آلایندگی شناخته می‌شوند، اما تعرفه سنگین جدید، قیمت آن‌ها را به شکل چشمگیری افزایش می‌دهد.
در مقابل، تنها خودروهای تمام‌برقی (EV) از این تعرفه معاف شده‌اند. هرچند این تصمیم در ظاهر گامی مثبت به نظر می‌رسد، اما واقعیت این است که خودروهای برقی به دلیل قیمت بالای ارزی و کمبود زیرساخت‌های شارژ در کشور، تنها در دسترس دهک‌های بالای درآمدی قرار می‌گیرند. بنابراین، “حمایت از محیط‌زیست” فقط روی کاغذ و در قالب بخشنامه‌ها باقی مانده و در عمل، تکنولوژی هیبریدی که می‌توانست توسط خانواده‌های بیشتری استفاده شود، قربانی این سیاست متناقض شده است.
بورس کالا و پیامدهای آن بر بازار خودرو
یکی دیگر از بخش‌های مهم این مصوبه، تغییر نحوه تخصیص سهمیه واردات خودرو است. دولت مکلف شده است واگذاری سهمیه واردات را به تشخیص خود و صرفاً از طریق واگذاری امتیاز در بورس کالا انجام دهد. این تغییر اگرچه با هدف شفافیت و حذف رانت‌ها طراحی شده است، اما می‌تواند هزینه‌های جدیدی را به واردکنندگان تحمیل کند. رقابت در بورس کالا برای خرید امتیاز واردات، هزینه‌ای است که در نهایت به قیمت نهایی خودرو اضافه شده و مصرف‌کننده نهایی باید آن را پرداخت کند.
در مجموع، مصوبه جدید تعرفه واردات خودرو در سال ۱۴۰۵ نه تنها گره‌ای از مشکلات بازار باز نمی‌کند، بلکه با ایجاد تناقض در حمایت از خودروهای پاک، فشار مضاعفی را بر خریداران وارد می‌کند. تعرفه ۱۰۰ درصدی برای هیبریدی‌ها در حالی اعمال می‌شود که این خودروها به دلیل مصرف سوخت پایین، می‌توانستند نقش مهمی در کاهش آلودگی هوا ایفا کنند. به نظر می‌رسد سیاست‌گذاران به جای تمرکز بر تنبیه تکنولوژی‌های پاک و در دسترس، باید به فکر تسهیل ورود آن‌ها به بازار و ایجاد زیرساخت‌های لازم برای خودروهای برقی باشند.
سوالات متداول درباره مصوبه جدید تعرفه واردات خودرو
چرا تعرفه خودروهای هیبریدی ۱۰۰ درصد تعیین شده است؟
بر اساس مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی، خودروهای بنزینی و هیبریدی مشمول حداقل ۱۰۰ درصد حقوق ورودی شده‌اند و دلیل مشخصی برای این تفکیک اعلام نشده است.
آیا خودروهای برقی از تعرفه معاف هستند؟
بله، در بند ۴ این مصوبه، خودروهای تمام‌برقی (EV) از حکم افزایش تعرفه ۱۰۰ درصدی مستثنا شده‌اند.
چرا این مصوبه به تناقض در سیاست‌های محیط‌زیستی متهم می‌شود؟
زیرا از یک سو هیبریدی‌های کم‌مصرف با تعرفه سنگین غیرقابل دسترس می‌شوند و از سوی دیگر، خودروهای برقی گران‌قیمت که نیاز به زیرساخت دارند، تنها گزینه پیش روی دهک‌های بالای جامعه قرار می‌گیرند.
گفت‌وگو · 1 دیدگاه
این تعرفه ۱۰۰ درصدی برای هیبریدها دقیقا همون جاییه که سیاست محیط‌زیستی فقط روی کاغذ می‌مونه. هیبرید کم‌مصرف رو گرون می‌کنن تا فقط برقی گرون‌قیمت بمونه که زیرساخت شارژش هم تو ایران نیست. نتیجه‌ش اینه که مردم باز هم میرن سراغ بنزینی‌های پرمصرف و آلودگی هوا نه تنها کم نمی‌شه بلکه بیشتر هم می‌شه. اگه واقعا نگران محیط زیست بودید، باید هیبریدها رو تشویق می‌کردید نه اینکه با تعرفه ۱۰۰ درصدی از دسترس خارجشون کنید.