فهرست مطالب
توقف ثبت‌سفارش و فشارهای پشت پرده؛ زنگ خطر برای بازار و اشتغال
آینده مبهم بازار در سایه انحصار؛ تکرار سناریوی تلخ سال ۹۷ و ۹۸
سوالات متداول
ممنوعیت واردات خودرو در پس‌زمینه آمارها؛ بهانه ارز یا حمایت از انحصار؟
طرح‌ها و شنیده‌ها درباره ممنوعیت واردات خودرو در حالی مطرح می‌شود که بررسی اسلایدهای تحلیلی منتشرشده از سوی فعالان این حوزه، تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. بر اساس این آمارها، در سال ۱۴۰۴ کل ارز تأمین‌شده برای واردات کشور تا ۲۰ بهمن ماه حدود ۵۰.۶۱۷ میلیارد دلار بوده است. از این میزان، سهم واردات خودرو تنها ۱.۶ تا ۱.۷ میلیارد دلار، معادل ۳.۲ تا ۳.۴ درصد از کل ارز اختصاص‌یافته به واردات کشور است. این در حالی است که واردات خودرو علاوه بر تنظیم بازار، منبع درآمد مهمی برای دولت بوده و درآمد پیش‌بینی‌شده اولیه از حقوق ورودی خودرو در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۸ همت بوده که نزدیک به ۹۰ همت آن محقق شده و معادل ۲۱ درصد اعتبار عمرانی دستگاه‌های دولتی است.
مهدی دادفر، دبیر انجمن واردکنندگان خودرو، در پاسخ به ادعای «ارز برای واردات دارو نداریم اما خودرو وارد می‌کنیم» تأکید کرده است که دارو با ارز دولتی وارد می‌شود، اما واردکنندگان خودرو اصلاً ارزی از دولت نمی‌گیرند و خودشان ارز را تأمین می‌کنند. بنابراین مسئله دارو و واردات خودرو از نظر منبع تأمین ارز قابل مقایسه نیست. با این وجود، فشارها برای ممنوعیت واردات خودرو همچنان در سطوح بالای حاکمیتی ادامه دارد و بانک مرکزی هنوز موضع رسمی خود را در این باره اعلام نکرده است.
توقف ثبت‌سفارش و فشارهای پشت پرده؛ زنگ خطر برای بازار و اشتغال
در روزهای اخیر، اخبار متعددی درباره توقف ثبت‌سفارش واردات خودرو توسط ایرانیان مقیم خارج از کشور منتشر شده است. سخنگوی وزارت صمت نیز تأیید کرده که ثبت سفارش واردات خودروی سواری در این رویه متوقف شده است. این محدودیت‌ها در حالی اعمال می‌شود که بسیاری از کارشناسان معتقدند محدودیت واردات فقط بحث خودرو نیست؛ بلکه معیشت هزاران نفر از بازرگانان و شرکت‌های حمل‌ونقل گرفته تا ترخیص‌کاران، رانندگان و نمایشگاه‌داران را درگیر می‌کند. وقتی این مسیر بسته شود، شغل و درآمد این افراد نیز به خطر می‌افتد.
فعالان این حوزه با اشاره به سهم کمتر از ۸ درصدی واردات خودرو در بازار کشور (حدود ۷۰ هزار دستگاه از کل یک میلیون دستگاه عرضه‌شده) سوال مهمی را مطرح می‌کنند: چرا برخی از شرکت‌های داخلی در حال تلاش برای بسته شدن واردات خودرو هستند؟ پاسخ به این سوال را باید در کاهش رقابت و فراهم شدن زمینه برای افزایش قیمت‌ها جستجو کرد. در واقع، بسته شدن درهای واردات، نه به نفع مصرف‌کننده، بلکه به نفع گروه‌های خاص و انحصاری است که از نبود رقیب خارجی سود می‌برند.
آینده مبهم بازار در سایه انحصار؛ تکرار سناریوی تلخ سال ۹۷ و ۹۸
اگر ممنوعیت واردات خودرو به طور کامل اجرایی شود، کارشناسان پیش‌بینی می‌کنند که بازار خودرو با یک شوک تورمی شدید مواجه خواهد شد. همانند سال ۱۳۹۷ که نارضایتی شدید خریدارانی را به دنبال داشت که خودرو را به صورت پیش‌فروش خریداری کرده بودند، در شرایط فعلی نیز احتمال دارد خریداران در تحویل خودروی خود دچار مشکل شوند و موج تازه‌ای از نارضایتی در بازار ایجاد شود. هدف اصلی واردات، تنظیم بازار است و در صورت توقف واردات، همانند سال ۱۳۹۸ شاهد موج شدید گرانی خودرو خواهیم بود.
در چنین شرایطی، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی به وعده‌های دولت نیز تحت تأثیر قرار می‌گیرد. همان‌طور که برخی کاربران در فضای مجازی اشاره کرده‌اند، اگر واردات خودرو با گزارش‌های غیرکارشناسی ممنوع شود و قیمت خودرو منفجر شود، جبران سرمایه اجتماعی از دست رفته بسیار دشوار خواهد بود. استمرار عرضه همه کالاها و حفظ رقابت در بازار، هنری است که در سایه انحصار و بسته شدن درهای واردات، به فراموشی سپرده می‌شود.
سوالات متداول درباره طرح ممنوعیت واردات خودرو
سهم واردات خودرو از کل ارز تخصیص‌یافته به واردات کشور چقدر است؟
بر اساس آمارهای منتشرشده، سهم واردات خودرو از کل ارز تخصیص‌یافته به واردات کشور تنها ۳.۲ تا ۳.۴ درصد است و واردکنندگان خودرو ارزی از دولت دریافت نمی‌کنند.
ممنوعیت واردات خودرو چه تأثیری بر بازار خواهد داشت؟
کارشناسان معتقدند بسته شدن واردات منجر به کاهش رقابت، افزایش شدید قیمت خودروهای داخلی و تکرار سناریوی تلخ سال‌های ۹۷ و ۹۸ (موج شدید گرانی و نارضایتی خریداران) خواهد شد.
وضعیت ثبت‌سفارش خودرو برای ایرانیان مقیم خارج چگونه است؟
سخنگوی وزارت صمت تأیید کرده که ثبت سفارش واردات خودروی سواری در این رویه متوقف شده و فعلاً امکان ثبت‌سفارش جدید وجود ندارد.
