رأی دیوان عدالت اداری: خودروهای بالای ۱۰ سال هم خسارت افت قیمت می‌گیرند

فهرست مطالب

رأی دیوان عدالت اداری درباره افت قیمت خودروهای بالای ۱۰ سال؛ محدودیت زمانی باطل شد

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری تبصره ماده ۶ دستورالعمل نحوه محاسبه قیمت وسیله نقلیه را که محاسبه کسر قیمت خودرو در هنگام حادثه را منوط به حداکثر ۱۰ سال از ساخت خودرو کرده بود، ابطال کرد. به گزارش خودرولوژیست، بر اساس این رأی، خودروهایی که در زمان حادثه ده سال یا بیشتر از سال ساخت آنها گذشته باشد، دیگر از دریافت خسارت افت قیمت محروم نخواهند بود. این تصمیم به دنبال شکایت دیوان محاسبات کشور از بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران گرفته شده و برای همه شرکت‌های بیمه لازمالاجرا است.

جزئیات تبصره ابطال شده؛ محرومیت خودروهای بالای ۱۰ سال از خسارت افت قیمت

شورای عالی بیمه در سال ۱۴۰۳ در چارچوب «دستورالعمل نحوه محاسبه کسر قیمت وسیله نقلیه»، تبصره‌ای را تصویب کرده بود که طبق آن: «وسایل نقلیه که در زمان حادثه ده سال یا بیشتر از سال ساخت آن گذشته باشد، مشمول دریافت خسارت کسر قیمت نمی‌باشند». این تبصره عملاً به بیمه‌گذاران خودروهای قدیمی‌تر اجازه نمی‌داد در صورت وقوع حادثه و کاهش ارزش خودرو، خسارت افت قیمت را از شرکت بیمه مطالبه کنند. به گزارش خودرولوژیست، این محدودیت زمانی موجب نارضایتی گسترده مالکان خودروهای کارکرده و قدیمی‌تر شده بود، چرا که حتی خودروهایی با ارزش بالا پس از ۱۰ سال از دریافت این حق محروم می‌شدند.

دلیل ابطال؛ محدودیت زمانی خارج از حدود اختیار شورای عالی بیمه

پس از شکایت دیوان محاسبات کشور، پرونده در هیأت تخصصی کار، بیمه و تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری مطرح شد. اکثریت اعضای هیأت تخصصی، تبصره مذکور را خلاف قانون تشخیص دادند. سپس موضوع در هیأت عمومی دیوان مطرح گردید. قضات دیوان اعتقاد داشتند که ایجاد محدودیت زمانی ۱۰ ساله برای دریافت خسارت افت قیمت، «محدودیت زمانی در پرداخت افت قیمت ناشی از وقوع حادثه برای خودرو» ایجاد کرده و «نفی لزوم جبران خسارت ناشی از آن» محسوب می‌شود. این اقدام فراتر از حدود اختیارات شورای عالی بیمه بوده و با احکام و قوانین مربوطه از جمله قانون بیمه اجباری شخص ثالث و اصول مسئولیت مدنی مغایرت دارد. از این رو، رأی به ابطال کل تبصره صادر شد.

نتیجه رأی؛ همه خودروها بدون توجه به سال ساخت مشمول خسارت افت قیمت شدند

با ابطال این تبصره، دیگر سال ساخت خودرو مانع از تعیین و محاسبه کسر قیمت وسیله نقلیه در هنگام حادثه نخواهد بود. یعنی حتی خودروهای بالای ۱۰ سال نیز در صورت وقوع حادثه و اثبات کاهش ارزش (افت قیمت) می‌توانند از بیمه‌نامه شخص ثالث یا بدنه (بسته به نوع بیمه‌نامه) خسارت افت قیمت دریافت کنند. این رأی برای همه شعب بیمه و مراجع قضایی و شبه‌قضایی لازمالاجراست و شرکت‌های بیمه نمی‌توانند به بهانه قدمت خودرو از پرداخت این نوع خسارت خودداری کنند. کارشناسان معتقدند این تصمیم به نفع مصرف‌کنندگان و مالکان خودروهای کارکرده است و بازار دست دوم خودرو را نیز شفاف‌تر می‌کند، چرا که ارزش واقعی خودرو پس از حادثه با دقت بیشتری محاسبه خواهد شد.

سوالات متداول درباره رأی دیوان عدالت اداری و خسارت افت قیمت

آیا خودروهای بالای ۱۰ سال اکنون می‌توانند خسارت افت قیمت بگیرند؟

بله. با ابطال تبصره محرومیت خودروهای بالای ۱۰ سال، همه خودروها بدون در نظر گرفتن سال ساخت، در صورت وقوع حادثه و اثبات کاهش ارزش، مستحق دریافت خسارت کسر قیمت (افت قیمت) از بیمه‌گر هستند.

این رأی شامل کدام نوع بیمه‌نامه‌ها می‌شود؟

خسارت افت قیمت معمولاً تحت پوشش بیمه بدنه (در صورت خرید این پوشش) قرار دارد. اما در برخی موارد در بیمه شخص ثالث نیز بحث جبران کاهش ارزش خودروی زیان‌دیده مطرح است. رأی دیوان عمدتاً به نفع زیان‌دیدگان در تصادفات صادر شده است. بهتر است با شرکت بیمه خود شرایط دقیق را بررسی کنید.

آیا این رأی قابلیت اعتراض دارد و چه زمانی اجرایی می‌شود؟

رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری قطعی و لازمالاجراست و قابل اعتراض در هیچ مرجعی نیست. از تاریخ صدور (۱۲ خرداد ۱۴۰۵) برای همه بیمه‌ها و مراجع ذی‌ربط لازم‌الاجراست. شرکت‌های بیمه نمی‌توانند به سابقه تبصره ابطال شده استناد کنند.