جریمه کردن خودرو به کمک ماهواره؛ ایده جدید اتحادیه اروپا!

بر اساس گزارش‌های جدید، اتحادیه اروپا در حال بررسی طرحی برای استفاده از سامانه‌های ماهواره‌ای جهت تشخیص تخلف سرعت و کاهش خودکار توان خودرو به همراه جریمه آنلاین است.

فهرست مطالب

معرفی طرح جدید اتحادیه اروپا برای کنترل سرعت با ماهواره؛ گامی فراتر از هشدار

اتحادیه اروپا که از سال ۲۰۲۴ (۱۴۰۳) تمام خودروهای جدید فروخته‌شده در این قاره را ملزم به نصب سامانه هوشمند کنترل سرعت (Intelligent Speed Assistance یا ISA) کرده است، اکنون به دنبال گام‌هایی فراتر از هشدار دادن به راننده است. بر اساس گزارشی که توسط دیلی میل (Daily Mail) منتشر شده، مقامات اروپایی در حال بررسی طرحی هستند که بر اساس آن، خودروهای فروخته‌شده پس از سال ۲۰۳۰ باید به سامانه‌ای مجهز شوند که با استفاده از موقعیت‌یابی ماهواره‌ای (GPS) و سنسورهای داخلی، موقعیت خودرو را تشخیص داده، آن را با محدودیت سرعت محلی تطبیق داده و در صورت تجاوز از سرعت مجاز، توان خودرو را به طور خودکار کاهش دهد. به گزارش خودرولوژیست، این طرح که هنوز به تصویب نهایی نرسیده، با هدف کاهش تلفات جاده‌ای طراحی شده است، اما با واکنش‌های منفی گسترده‌ای از سوی گروه‌های مصرف‌کننده، خودروسازان و علاقه‌مندان به خودرو مواجه شده است.

طرفداران این طرح معتقدند که چنین فناوری می‌تواند تلفات جاده‌ای را به طور قابل توجهی کاهش دهد. با این حال، رانندگان احتمالاً از این اقدام استقبال نخواهند کرد. سامانه‌های ISA فعلی معمولاً از ترکیب دوربین‌ها، داده‌های GPS و نقشه‌ها برای تشخیص محدودیت سرعت استفاده می‌کنند و رانندگان می‌توانند آنها را غیرفعال کنند. اما در طرح جدید، خودرو به طور فعالانه‌ای سرعت را کنترل خواهد کرد و امکان لغو آن وجود نخواهد داشت.

وضعیت فعلی سامانه ISA در اتحادیه اروپا؛ از هشدار تا اجرای خودکار

از جولای ۲۰۲۴ (تیر ۱۴۰۳)، تمام خودروهای جدید فروخته‌شده در اتحادیه اروپا ملزم به نصب سامانه هوشمند کنترل سرعت (ISA) هستند. این سامانه در شکل فعلی خود، محدودیت سرعت را نمایش می‌دهد، در صورت تجاوز از سرعت مجاز صدای هشدار پخش می‌کند و در حالت کروز کنترل، سرعت خودرو را تنظیم می‌کند. با این حال، رانندگان همچنان امکان غیرفعال کردن یا نادیده گرفتن این هشدارها را دارند، اگرچه سامانه پس از هر بار روشن شدن خودرو، مجدداً فعال می‌شود.

اما طرح جدید که هنوز در مرحله بررسی است، به دنبال حذف گزینه غیرفعال‌سازی و اجرای خودکار کاهش سرعت است. به گزارش خودرولوژیست، در این سناریو، خودرو با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای و سنسورهای داخلی، موقعیت خود را تشخیص داده و در صورت تشخیص تخلف، توان موتور را به طور خودکار کاهش می‌دهد تا سرعت خودرو به محدوده مجاز بازگردد. این رویکرد، یک تغییر اساسی در فلسفه سامانه‌های کمک‌راننده محسوب می‌شود.

چالش‌های فنی طرح کنترل سرعت با ماهواره؛ خطای ۲۵ درصدی در تشخیص سرعت

یکی از مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این طرح، دقت پایین سامانه‌های تشخیص سرعت در شرایط واقعی است. سامانه‌های ISA فعلی که از دوربین‌ها و نقشه‌های GPS استفاده می‌کنند، صد در صد دقیق نیستند و گاهی اوقات محدودیت سرعت را اشتباه تشخیص می‌دهند. در حال حاضر، این خطاها تنها به صورت آزاردهنده هستند، اما در صورت اجرایی شدن طرح جدید، می‌توانند به یک مشکل جدی ایمنی تبدیل شوند.

مؤسسه تچام ریسرچ (Thatcham Research) که در گزارش اصلی به آن اشاره شده، هشدار داده است که تست‌های تأییدیه فعلی اتحادیه اروپا به طور کامل نشان‌دهنده عملکرد واقعی این سامانه‌ها نیست. در تست‌های انجام‌شده توسط این مؤسسه، بدترین خودرو از نظر دقت بر اساس مسافت پیموده‌شده، امتیاز ۹۱.۳ درصد را کسب کرد، اما زمانی که عملکرد آن در هر تغییر محدودیت سرعت ارزیابی شد، دقت آن به ۷۴.۳ درصد کاهش یافت. این یعنی این خودرو در یک چهارم مواقع محدودیت سرعت را اشتباه نشان می‌داده است. حتی بهترین خودرو نیز از دقت ۹۸.۳۹ درصدی بر اساس مسافت، به ۹۰.۳ درصد در ارزیابی نقطه‌ای کاهش یافت.

نگرانی‌ها و واکنش‌ها به طرح کنترل سرعت با ماهواره؛ از «فناوری پرستار» تا مخالفت‌های گسترده

طرح جدید اتحادیه اروپا با واکنش‌های منفی گسترده‌ای از سوی گروه‌های مختلف مواجه شده است. گروه‌های مصرف‌کننده، خودروسازان و علاقه‌مندان به خودرو همگی این طرح را محکوم کرده و آن را «فناوری پرستار» (Nanny Tech) و دخالت بیش از حد در آزادی فردی خوانده‌اند. آنها معتقدند که این طرح، لذت رانندگی را از بین می‌برد و به اعتماد رانندگان به سامانه‌های کمکی آسیب می‌زند.

یکی از نگرانی‌های اصلی، سناریوی کابوس‌وار است که در آن خودرویی که با سرعت بزرگراهی در حال حرکت است، به طور ناگهانی تشخیص دهد که وارد منطقه شهری با محدودیت ۵۰ کیلومتر بر ساعت شده و به یکباره سرعت خود را به شدت کاهش دهد. این اتفاق می‌تواند به تصادفات زنجیره‌ای و وحشت راننده منجر شود. همچنین تکرار خطاهای سامانه می‌تواند باعث شود رانندگان به آن اعتماد نکرده و در نهایت آن را غیرفعال کنند؛ موضوعی که در صورت اجباری شدن، به چالش‌های حقوقی و ایمنی جدیدی دامن می‌زند.

آینده طرح کنترل سرعت با ماهواره؛ مخالفت‌های احتمالی و سرنوشت نامعلوم

اتحادیه اروپا پیش از این نیز قوانین سخت‌گیرانه‌ای در حوزه ایمنی خودرو وضع کرده است که از جمله آنها می‌توان به هشدار سرعت، تشخیص خواب‌آلودگی، هشدار حواس‌پرتی و ضبط‌کننده رویداد اشاره کرد. جدیدترین قانون اجباری شده، سیم‌کشی برای نصب قفل الکلی (Alcohol Interlock) است که امکان راه‌اندازی خودرو را پس از تشخیص الکل در نفس راننده، غیرممکن می‌سازد.

با این حال، طرح کنترل سرعت با ماهواره با مخالفت‌های شدیدتری مواجه شده و به نظر می‌رسد که مسیر دشواری برای تصویب پیش رو دارد. اتحادیه اروپا هنوز برنامه رسمی برای اجباری کردن این طرح اعلام نکرده است و در صورت تلاش برای تصویب آن، احتمالاً با مخالفت‌های سیاسی و عمومی گسترده روبرو خواهد شد. رانندگانی که هم‌اکنون از بوق‌های مداوم خودروهای خود شکایت دارند، به طور قطع از خودرویی که آنها را مجبور به کاهش سرعت کند، خوششان نخواهد آمد، به ویژه اگر این کاهش سرعت به دلیل تشخیص اشتباه محدودیت سرعت باشد.

نکات مثبت و منفی طرح کنترل سرعت با ماهواره

نکات مثبت: کاهش قابل توجه تلفات جاده‌ای که هدف اصلی این طرح است. اجرای خودکار محدودیت‌های سرعت که می‌تواند از تخلفات عمدی و سهوی جلوگیری کند. ایجاد نظم ترافیکی و کاهش اختلاف سرعت بین خودروها که به ایمنی کمک می‌کند. همچنین یکپارچه‌سازی با سایر سامانه‌های ایمنی مانند ترمز اضطراری خودکار.

نکات منفی: دقت پایین سامانه‌های تشخیص سرعت با خطای تا ۲۵ درصد. خطرات ایمنی ناشی از کاهش ناگهانی سرعت در شرایط نامناسب. سلب آزادی راننده و کاهش لذت رانندگی. افزایش هزینه خودروها به دلیل تجهیزات اضافی. همچنین مخالفت گسترده عمومی که می‌تواند به عدم پذیرش این طرح منجر شود.

وضعیت ایران در مقایسه با اروپا

در ایران، قوانین مرتبط با سامانه‌های کمک‌راننده و کنترل سرعت به مراتب ساده‌تر از اروپا است. در حال حاضر، هیچ قانون اجباری برای نصب سامانه‌های ISA یا سایر سامانه‌های پیشرفته کمک‌راننده (ADAS) در خودروهای تولید داخل یا وارداتی وجود ندارد. با وجود اینکه برخی خودروهای وارداتی و حتی برخی خودروهای داخلی مانند فونیکس F8 و هاوال H6 به این سامانه‌ها مجهز هستند، اما این موضوع به صورت اختیاری و نه اجباری است.

با توجه به چالش‌های اقتصادی و اولویت‌های متفاوت صنعت خودروسازی ایران، به نظر نمی‌رسد که در کوتاه‌مدت شاهد تصویب قوانین مشابه اروپا در این زمینه باشیم. با این حال، گسترش خودروهای وارداتی و افزایش آگاهی عمومی نسبت به ایمنی، ممکن است در بلندمدت خودروسازان و قانون‌گذاران ایرانی را به سمت الزامی‌کردن این سامانه‌ها سوق دهد.

سوالات متداول درباره طرح کنترل سرعت با ماهواره

سامانه هوشمند کنترل سرعت (ISA) در اروپا چه وظیفه‌ای دارد؟

این سامانه در خودروهای جدید اروپایی، محدودیت سرعت را نمایش داده، در صورت تخلف هشدار می‌دهد و در حالت کروز کنترل، سرعت را تنظیم می‌کند. راننده می‌تواند آن را غیرفعال کند.

طرح جدید اتحادیه اروپا چه تفاوتی با سامانه فعلی ISA دارد؟

در طرح جدید، خودرو با استفاده از ماهواره، موقعیت خود را تشخیص داده و در صورت تخلف، توان خودرو را به طور خودکار کاهش می‌دهد و امکان غیرفعال‌سازی آن وجود نخواهد داشت.

آیا طرح کنترل سرعت با ماهواره در ایران اجرا می‌شود؟

خیر. در حال حاضر هیچ قانون اجباری در ایران برای نصب این سامانه‌ها وجود ندارد و به نظر نمی‌رسد در کوتاه‌مدت چنین طرحی به تصویب برسد.