فهرست مطالب
واقعیت زیرساخت‌های برقی و عدالت در دسترسی
نتیجه منفی؛ بازگشت به عصر خودروهای فرسوده
تأثیر بر ایمنی جاده‌ها؛ قربانیان ناخواسته
جمع‌بندی؛ سیاست‌گذاری نمایشی
سوالات متداول
تناقض سبز در مصوبه «بازسازی خسارات جنگ»
بند ۴ مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا که با هدف تامین منابع مالی برای بازسازی خسارات جنگ و کالابرگ تدوین شده، حقوق ورودی خودروهای بنزینی و هیبریدی را در سرزمین اصلی ۱۰۰ درصد و در مناطق آزاد ۶۰ درصد تعیین کرده است. در همین بند، با یک استثنای عجیب، خودروهای تمام‌برقی از این حکم معاف شده‌اند. دولت در ظاهر اینگونه القا می‌کند که با این کار، مسیر را برای ورود خودروهای پاک و دوستدار محیط‌زیست هموار کرده است. اما واقعیت میدانی در ایران چیز دیگری می‌گوید.
خودروی تمام‌برقی در ایران با چالش‌های متعددی مانند نبود ایستگاه‌های شارژ کافی در جاده‌ها و شهرهای کوچک، قیمت بالا و افت شدید باتری در شرایط آب‌وهوایی مختلف روبه‌روست. به همین دلیل، ساکنان مناطق آزاد که به دنبال خودرویی پاک، کم‌مصرف و در عین حال کاربردی بودند، به سمت خودروهای هیبریدی روی می‌آوردند. خودروهایی که نیازی به شارژ ندارند، مصرف سوخت را به شدت کاهش می‌دهند و ایمنی بالاتری نسبت به محصولات داخلی دارند. اما اکنون با اعمال تعرفه ۶۰ درصدی، این رویای سبز برای آن‌ها به کابوس تبدیل شده است.
واقعیت زیرساخت‌های برقی و عدالت در دسترسی
برای درک بهتر این تناقض، باید به این نکته توجه کرد که خودروهای برقی موجود در بازارهای جهانی، غالباً در بازه‌های قیمتی بالایی قرار دارند. با فرض معافیت تعرفه‌ای، باز هم خرید یک خودروی برقی برای یک خانواده ساکن در منطقه آزاد با درآمد متوسط، بسیار دشوار است. در مقابل، خودروهای هیبریدی (HEV) و پلاگین هیبرید (PHEV) با قیمت‌های به مراتب مناسب‌تر و بدون نیاز به زیرساخت شارژ، گزینه‌ای واقع‌بینانه‌تر برای کاهش آلایندگی و مصرف سوخت محسوب می‌شوند.
اعمال تعرفه ۶۰ درصدی بر هیبریدی‌ها در مناطق آزاد، در حالی که پیش‌تر تعرفه آن‌ها ۴ درصد بود، عملاً این خودروها را به کالایی لوکس تبدیل کرده است. خودرویی که با قیمت ۲۰ هزار دلار و تعرفه ۴ درصد، حدود ۲۰.۸ هزار دلار تمام می‌شد، حالا با تعرفه ۶۰ درصدی باید حداقل ۳۲ هزار دلار خریداری شود. این افزایش ۱۱ هزار دلاری، برای بسیاری از ساکنان مناطق آزاد که به امید زندگی مدرن و هزینه‌های معقول به این مناطق مهاجرت کرده‌اند، غیرقابل قبول است.
نتیجه منفی؛ بازگشت به عصر خودروهای فرسوده
وقتی دسترسی به خودروهای نو، ایمن و کم‌مصرف مانند هیبریدی‌ها با تعرفه‌های سنگین غیرممکن می‌شود، مردم چه گزینه‌ای پیش رو دارند؟ آن‌ها یا باید خودروهای فرسوده و پرآلاینده چندین ساله خود را که استانداردهای ایمنی و زیست‌محیطی را پاس نمی‌کنند، حفظ کنند، یا اینکه به سمت محصولات داخلی با استانداردهای کیفی پایین‌تر بروند. هر دوی این گزینه‌ها، فاجعه‌ای برای محیط‌زیست و ایمنی جاده‌هاست.
یک خودروی فرسوده به طور میانگین چندین برابر یک خودروی هیبریدی مدرن آلاینده‌تر است. حفظ این خودروها در مناطق آزاد، نه تنها به آلودگی هوا دامن می‌زند، بلکه به دلیل فرسودگی قطعات، خطرات جدی برای سرنشینان و عابران پیاده ایجاد می‌کند. از سوی دیگر، خودروهای برقی نیز به دلیل قیمت بالا و نبود زیرساخت، جایگزین مناسبی برای هیبریدی‌ها نیستند. بنابراین، مصوبه جدید در عمل به جای کمک به محیط‌زیست، به ترویج آلایندگی و ناایمنی کمک می‌کند.
تأثیر بر ایمنی جاده‌ها؛ قربانیان ناخواسته
ایمنی جاده‌ها در ایران یکی از بحرانی‌ترین موضوعات حوزه حمل‌ونقل است. آمار تلفات جاده‌ای در کشور به شدت بالا است و یکی از دلایل اصلی آن، فرسودگی ناوگان خودرویی و نبود تجهیزات ایمنی مدرن است. خودروهای هیبریدی مدرن، به طور معمول از سیستم‌های ایمنی فعال و غیرفعال پیشرفته‌ای مانند ترمز اضطراری خودکار، حفظ خطوط و ایربگ‌های متعدد برخوردارند که در خودروهای فرسوده خبری از آن‌ها نیست.
اعمال تعرفه ۶۰ درصدی بر هیبریدی‌ها در مناطق آزاد، عملاً دسترسی به این خودروهای ایمن را از بین می‌برد و مردم را به سمت استفاده از خودروهای قدیمی و ناایمن سوق می‌دهد. این تصمیم، نه تنها یک اشتباه زیست‌محیطی بلکه یک اشتباه بزرگ در حوزه سلامت عمومی و ایمنی است. جان انسان‌ها و سلامت محیط‌زیست، قربانی سیاست‌گذاری‌های ناگهانی و غیرکارشناسی می‌شود که تنها هدفشان تامین منابع مالی از هر طریقی است.
جمع‌بندی؛ سیاست‌گذاری نمایشی
مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا در بند ۴ خود، به وضوح نشان‌دهنده یک سیاست‌گذاری نمایشی و سطحی است. دولت با معاف کردن خودروهای برقی از تعرفه، ژست حمایت از محیط‌زیست می‌گیرد، اما در همان بند، با تعرفه ۶۰ درصدی بر هیبریدی‌ها، به محیط‌زیست و ایمنی جاده‌ها ضربه می‌زند. این تناقض آشکار، نشان می‌دهد که سیاست‌گذاران به جای در نظر گرفتن واقعیت‌های میدانی و نیازهای واقعی مردم، تنها به دنبال پر کردن خزانه و جبران کسری بودجه خود از جیب مصرف‌کنندگان هستند. برای نجات محیط‌زیست و ایمنی جاده‌ها، باید هیبریدی‌ها را به عنوان یک گزینه عملی و کارآمد در کنار برقی‌ها تقویت کرد، نه اینکه آن‌ها را با تعرفه‌های سنگین از دسترس خارج کرد.
سوالات متداول درباره تعرفه هیبریدی‌ها در مناطق آزاد
تعرفه جدید واردات خودروهای هیبریدی در مناطق آزاد چقدر است؟
بر اساس بند ۴ مصوبه شورای عالی هماهنگی اقتصادی سران قوا، حقوق ورودی خودروهای هیبریدی در مناطق آزاد و ویژه حداقل ۶۰ درصد تعیین شده است. این رقم پیش‌تر ۴ درصد بود.
چرا استثنای خودروهای برقی نمی‌تواند جایگزین مناسبی برای هیبریدی‌ها باشد؟
خودروهای برقی در ایران با کمبود شدید زیرساخت شارژ، قیمت بالا و افت باتری در شرایط مختلف روبه‌رو هستند. هیبریدی‌ها بدون نیاز به زیرساخت شارژ، انتخاب عملی‌تری برای کاهش مصرف سوخت و آلایندگی محسوب می‌شوند.
نتیجه اصلی اعمال این تعرفه بر هیبریدی‌ها در مناطق آزاد چیست؟
مردم به جای خرید خودروهای نو و ایمن، مجبور به نگهداری خودروهای فرسوده و پرآلاینده خود می‌شوند که نتیجه آن افزایش آلودگی هوا و کاهش ایمنی جاده‌هاست.
