خودرو فرسوده؛ ۱۴ میلیون دستگاه سواری و موتورسیکلت سالانه ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکنند که یکسوم کل سوخت کشور را به خود اختصاص داده است. اما راهکار چیست؟
فهرست مطالب
راهکارهای جایگزینی و صرفهجویی ۳.۳ میلیارد لیتری
نقش دولت در بحران خودروهای فرسوده
آمار نگرانکننده مصرف بنزین توسط خودروهای فرسوده؛ سهم ۳۳ درصدی از کل کشور
بر اساس آخرین گزارشهای رسمی، هماکنون در ایران بیش از ۱۴ میلیون دستگاه خودروی سواری و موتورسیکلت فرسوده تردد میکنند. این ناوگان کهنه سالانه بیش از ۲۰ میلیارد لیتر بنزین مصرف میکند. به گزارش خودرولوژیست، این رقم معادل ۳۳ درصد (یکسوم) کل مصرف بنزین کشور و ۱.۵ برابر ناترازی روزانه بنزین ایران است. به عبارت دیگر، اگر خودروهای فرسوده از رده خارج شوند، بخش بزرگی از بحران کمبود سوخت و ناترازی تولید و مصرف برطرف خواهد شد. مصرف بالای سوخت در این خودروها عمدتاً به دلیل تکنولوژی قدیمی موتورها، نبود استانداردهای آلایندگی و افزایش سن خودروها (میانگین عمر بالای ۲۵ سال برای برخی مدلها) است.
جایگزینی خودروهای فرسوده؛ صرفهجویی ۳.۳ میلیارد لیتری سالانه
کارشناسان حوزه انرژی برآورد کردهاند که با جایگزینی هر یک میلیون خودروی سواری فرسوده و ۴ میلیون موتورسیکلت فرسوده، میتوان سالانه ۳.۳ میلیارد لیتر بنزین صرفهجویی کرد. این میزان معادل صادرات چند میلیارد دلاری بنزین یا کاهش قابل توجه واردات آن است. به گزارش خودرولوژیست، در صورت اجرای یک برنامه جامع اسقاط و نوسازی، ضمن کاهش آلودگی هوا و مصرف سوخت، میتوان بازار خودرو را نیز از رکود خارج کرد. خودروهای نو با استاندارد یورو ۵ و ۶، خودروهای هیبریدی (مانند تویوتا کرولا هیبرید، هیوندای سوناتا هیبرید) و خودروهای دوگانهسوز (بنزین/گاز) میتوانند جایگزین مناسبی برای ناوگان فرسوده باشند. برای مثال، یک خودروی پلاگین هیبرید میتواند تا ۷۰ درصد مصرف سوخت را نسبت به خودروهای فرسوده کاهش دهد. در حال حاضر کشورهایی مانند چین و هند با موفقیت طرحهای نوسازی ناوگان را اجرا کردهاند و ایران نیز میتواند از آن الگوبرداری کند.
دولت مقصر اصلی؛ ضرورت اصلاح سیاستهای مالیاتی و تشویقی
بسیاری از تحلیلگران معتقدند علت تداوم استفاده از خودروهای فرسوده، سیاستگذاریهای غلط دولت در سالهای گذشته است. افزایش تعرفههای واردات خودرو، عدم اعطای وامهای ارزان برای نوسازی، و نبود مشوقهای کافی برای اسقاط خودروهای قدیمی، باعث شده مردم ناچار به استفاده از خودروهای پرمصرف و آلاینده باشند. برای اصلاح این روند، دولت میتواند اقدامات زیر را انجام دهد: حذف یا کاهش مالیات و عوارض گمرکی خودروهای صفر کیلومتر و کممصرف، اختصاص سهمیه سوخت اضافی (مثلاً ۲۰۰ لیتر در ماه) به مالکان خودروهای هیبریدی و دوگانهسوز، پرداخت وام قرضالحسنه برای جایگزینی خودروهای فرسوده، و تسهیل فرآیند اسقاط با ارائه کارت سوخت تشویقی. همچنین توسعه حملونقل عمومی برقی و معرفی خودروهای برقی و هیبریدی ارزانقیمت (مانند بی وای دی چین ال یا لاماری ایما هیبریدی) میتواند سرعت نوسازی ناوگان را افزایش دهد.
سوالات متداول درباره خودروهای فرسوده و مصرف بنزین
چند درصد از کل مصرف بنزین ایران مربوط به خودروهای فرسوده است؟
خودروهای فرسوده (۱۴ میلیون دستگاه) حدود ۳۳ درصد (یکسوم) کل بنزین مصرفی کشور را به خود اختصاص میدهند. این رقم بیش از ۲۰ میلیارد لیتر در سال است.
با جایگزینی هر یک میلیون خودروی فرسوده چقدر بنزین صرفهجویی میشود؟
طبق برآوردها، جایگزینی هر یک میلیون خودروی سواری فرسوده و ۴ میلیون موتورسیکلت فرسوده، سالانه حدود ۳.۳ میلیارد لیتر صرفهجویی در مصرف بنزین به همراه دارد.
دولت برای کاهش مصرف بنزین خودروهای فرسوده چه کاری میتواند انجام دهد؟
کاهش مالیات و تعرفه خودروهای نو و کممصرف، اعطای سهمیه سوخت اضافی به خودروهای هیبریدی و دوگانهسوز، پرداخت وام برای نوسازی ناوگان، و تسهیل فرآیند اسقاط خودروهای قدیمی از جمله راهکارهای مؤثر هستند.
