فهرست مطالب
کاهش ۷۷ درصدی تولید سایپا
افت ۵۶ درصدی ایران خودرو
بهمن و مدیران خودرو در بحران قطعه
علت اصلی؛ بحران تأمین قطعه و اختلاف با کروز
سوالات متداول
سقوط آزاد تولید خودرو در فروردین ۱۴۰۵؛ آمار تکاندهنده از چهار خودروساز بزرگ
آمار تولید خودرو در نخستین ماه سال ۱۴۰۵ نشان از یک سقوط آزاد در صنعت خودروسازی کشور دارد. بر اساس دادههای منتشر شده، سقوط آزاد تولید خودرو در فروردین ماه به حدی شدید است که میتوان آن را یکی از بحرانیترین ماههای صنعت خودرو در یک دهه اخیر دانست. به گزارش خودرولوژیست، گروه سایپا با ۷۷ درصد کاهش، ایران خودرو با ۵۶ درصد کاهش، بهمن موتور با ۸۲ درصد کاهش و مدیران خودرو با ۸۵ درصد کاهش تولید سواری نسبت به مدت مشابه سال قبل مواجه شدهاند. مجموع تولید این چهار خودروساز در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۴۵ هزار دستگاه بود، اما در فروردین ۱۴۰۵ به کمتر از ۱۲ هزار دستگاه سقوط کرده است. این افت فاحش پیامدهای مستقیمی بر بازار، قیمتها و تحویل خودروهای پیشفروش خواهد داشت.
تولید سایپا از ۱۵۵۱۴ به ۳۵۰۶ دستگاه؛ کاهش ۷۷ درصدی
گروه سایپا در فروردین ۱۴۰۴ موفق به تولید ۱۵,۵۱۴ دستگاه خودروی سواری شده بود. اما در فروردین ۱۴۰۵ این رقم به تنها ۳,۵۰۶ دستگاه سقوط کرد که کاهش ۷۷ درصدی تولید سایپا را نشان میدهد. خطوط تولید محصولات پرفروشی مانند کوییک، ساینا و شاهین در بسیاری از روزهای فروردین متوقف بود. به گزارش خودرولوژیست، دلیل اصلی این افت، بحران تأمین قطعات از شرکت کروز به دلیل اختلافات مالی و بدهیهای معوق (بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان) عنوان شده است. سایپا در اطلاعیهای اعلام کرده که در حال مذاکره با تأمینکنندگان جایگزین است، اما تا اواخر اردیبهشت مشکل به طور کامل حل نشده است.
ایران خودرو؛ کاهش ۵۶ درصدی تولید در فروردین ۱۴۰۵
ایران خودرو نیز از این سقوط آزاد در امان نمانده است. این خودروساز در فروردین ۱۴۰۴ حدود ۲۲ هزار دستگاه خودرو تولید کرده بود، اما در فروردین ۱۴۰۵ تولید آن به حدود ۹,۶۸۰ دستگاه کاهش یافت که بیانگر کاهش ۵۶ درصدی تولید ایران خودرو است. خانواده دنا، پژو ۲۰۷، تارا و رانا همگی با کمبود قطعات مواجه شدند. اگرچه ایران خودرو وابستگی کمتری به کروز نسبت به سایپا دارد، اما نوسانات ارزی، تحریمهای تأمین قطعات الکترونیکی و افزایش هزینههای حملونقل بینالمللی (تحت تأثیر تنشهای منطقهای) خطوط تولید را فلج کرده است.
بهمن موتور ۸۲ درصد و مدیران خودرو ۸۵ درصد کاهش تولید
وضعیت در سایر خودروسازان حتی حادتر است. بهمن موتور که عمدتاً محصولات چینی مونتاژی (مانند دیگنیتی، فیدلیتی و ریسپکت) را تولید میکند، در فروردین ۱۴۰۵ با کاهش ۸۲ درصدی تولید مواجه شد و تنها چند صد دستگاه خودرو مونتاژ کرد. مدیران خودرو (فونیکس، امویام) نیز با کاهش ۸۵ درصدی تولید سختترین شرایط را در میان خودروسازان اصلی تجربه کرده است. علت اصلی در این شرکتها، توقف ارسال قطعات از چین به دلیل تعطیلات نوروزی و نیز افزایش تعرفههای گمرکی و مشکلات ترخیص کالا در بنادر جنوبی کشور عنوان شده است. با این حال کارشناسان معتقدند ریشه اصلی بحران، برنامهریزی نامناسب زنجیره تأمین و وابستگی شدید به واردات قطعات است.
علت اصلی؛ بحران تأمین قطعه و اختلاف مالی با کروز
تحلیلگران صنعت خودرو سه عامل اصلی را برای سقوط آزاد تولید خودرو در فروردین ۱۴۰۵ برمیشمارند: نخست، اختلافات مالی عمیق بین سایپا و شرکت قطعهساز کروز (که تأمینکننده اصلی قطعات برای هر دو خودروساز بزرگ است) و توقف ارسال قطعات از سوی کروز از اسفند ۱۴۰۴. دوم، نوسانات شدید ارزی و افزایش هزینههای تأمین قطعات وارداتی که باعث شده خودروسازان نتوانند با قیمتهای دستوری و کنترلشده، قطعات لازم را خریداری کنند. سوم، شرایط جنگی و تحریمهای جدید که ترخیص کالا از گمرکات را با تأخیرهای چند هفتهای مواجه کرده است. وزیر صمت وعده داده که با میانجیگری میان سایپا و کروز، مشکل تا پایان اردیبهشت حل شود، اما تا زمان تنظیم این گزارش (۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵) هنوز توافق نهایی حاصل نشده است.
سوالات متداول درباره سقوط آزاد تولید خودرو
آیا این کاهش تولید موقتی است یا ادامهدار خواهد بود؟
با توجه به اینکه مشکل اصلی (اختلاف سایپا و کروز) هنوز به طور کامل حل نشده و همچنین تنشهای سیاسی و ارزی ادامه دارد، احتمال دارد تولید در اردیبهشت و خرداد ۱۴۰۵ نیز پایینتر از میانگین سالانه باشد. خودروسازان اعلام کردهاند که در صورت تأمین قطعه، برنامه جبران تولید (شیفتهای اضافه) را اجرا خواهند کرد، اما تضمینی برای تحقق این وعده وجود ندارد.
تأثیر سقوط تولید بر قیمت خودرو در بازار آزاد چیست؟
کاهش شدید عرضه (تولید کمتر از ۱۲ هزار دستگاه در فروردین) در مقابل تقاضای انباشته شده، فشار فزایندهای بر بازار آزاد وارد کرده است. در اردیبهشت ۱۴۰۵ قیمت بسیاری از خودروهای داخلی و مونتاژی افزایش ۲۰ تا ۵۰ درصدی نسبت به اسفند ۱۴۰۴ داشته است. به عنوان مثال، قیمت بازار پژو ۲۰۷ از حدود ۱.۱ میلیارد تومان به بیش از ۱.۵ میلیارد تومان رسیده است.
آیا خودروسازان کوچکتر مانند کرمان موتور و مدیران خودرو نیز همین وضعیت را دارند؟
بله. کرمان موتور (تولید کننده کی ام سی) نیز کاهش تولید حدود ۷۰ درصدی را در فروردین تجربه کرده است. به طور کلی کل صنعت خودروی کشور (داخلی و مونتاژی) با بحران تأمین قطعه دست و پنجه نرم میکند و خروج از این بحران نیازمند تصمیمات کلان اقتصادی و سیاسی است.
