فهرست مطالب
معضل داخلیسازی اجباری؛ کاهش کیفیت یا حذف خودروهای ایمن
سوالات متداول درباره ممنوعیت تولید خودروهای مونتاژی
ممنوعیت تولید خودروهای مونتاژی با ارزبری بالا؛ سیاست جدید وزارت صمت
مدیرکل خودرویی وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) در اظهاراتی تأکید کرد که این وزارتخانه از سال جاری به خودروهای مونتاژی با ارزبری بالا و ساخت داخل پایین، مجوز تولید نخواهد داد. به گزارش خودرولوژیست، این سیاست که با هدف کاهش وابستگی به ارز و افزایش عمق داخلیسازی در صنعت خودرو تدوین شده، به معنای عملی حذف تدریجی خودروهایی است که قطعات کلیدی آنها عمدتاً وارداتی بوده و سهم ساخت داخل در آنها ناچیز است. بر اساس این مصوبه، خودروسازان برای ادامه تولید محصولات مونتاژی خود ناچارند یا درصد داخلیسازی را به سطح تعیینشده توسط وزارت صمت برسانند، یا از خط تولید آن مدل خاص خارج شوند. این تصمیم در حالی گرفته شده که بسیاری از خودروهای مونتاژی پرفروش بازار ایران، مانند کراساوورهای چینی و برخی سدانهای میانرده، دقیقاً در دسته خودروهای با ارزبری بالا و ساخت داخل پایین قرار میگیرند.
معضل داخلیسازی اجباری؛ کاهش کیفیت یا حذف خودروهای ایمن و باکیفیت
نکته قابل تأمل در این سیاست، تأثیر مستقیم آن بر کیفیت نهایی خودروهای مونتاژی است. خودروهایی که ارزبری بالایی دارند، معمولاً به دلیل استفاده از قطعات باکیفیت خارجی، امکانات ایمنی بیشتر (مانند کیسههای هوای متعدد، سیستمهای کمک راننده و ترمزهای پیشرفته) و آپشنهای رفاهی گستردهتر، از سطح کیفی بالاتری نسبت به خودروهای با داخلیسازی بالا برخوردار هستند. به گزارش خودرولوژیست، تجربه سالهای اخیر در صنعت خودرو ایران نشان داده که افزایش اجباری داخلیسازی اغلب با کاهش کیفیت قطعات، افزایش خرابیهای پس از فروش و افت سطح ایمنی همراه بوده است. اگر خودروسازان برای حفظ مجوز تولید، ناچار به جایگزینی قطعات خارجی با نمونههای داخلی با کیفیت پایینتر شوند، عملاً خودرویی با ایمنی و دوام کمتر روانه بازار خواهد شد. از سوی دیگر، اگر خودروسازان نتوانند استانداردهای داخلیسازی را تأمین کنند، به ناچار تولید آن مدل متوقف شده و بازار خودروهای مونتاژی باکیفیت با خلأ مواجه میشود.
در این میان، تنها گزینه باقیمانده برای خودروسازان، سرمایهگذاری گسترده در زنجیره تأمین داخلی و انتقال فناوری به قطعهسازان ایرانی است. اما این فرآیند زمانبر است و نیاز به سالها برنامهریزی، تست و توسعه دارد. در کوتاهمدت، احتمالاً شاهد کاهش تنوع محصولات مونتاژی و افزایش قیمت خودروهای باقیمانده به دلیل هزینههای اضافی داخلیسازی خواهیم بود. همچنین خودروهای جدیدی که با درصد داخلیسازی بالا طراحی میشوند، طبیعتاً از نظر کیفیت و ایمنی با نمونههای خارجی خود فاصله خواهند داشت. به عبارت دیگر، سیاست ممنوعیت تولید خودروهای مونتاژی با ارزبری بالا، هرچند از منظر اقتصادی و کاهش خروج ارز قابل دفاع است، اما در عمل ممکن است به پسرفت کیفیت و ایمنی خودروهای تولید داخل منجر شود و مصرفکننده نهایی را با خودروهایی با دوام کمتر و خطرپذیری بیشتر مواجه کند.
سوالات متداول درباره ممنوعیت تولید خودروهای مونتاژی با ارزبری بالا
وزارت صمت چه خودروهایی را مشمول ممنوعیت تولید میداند؟
خودروهایی که سهم ساخت داخل آنها کمتر از سطح تعیینشده توسط وزارت صمت باشد و همچنین ارزبری بالایی داشته باشند، مجوز تولید جدید دریافت نخواهند کرد. ضوابط دقیق ارزبری و درصد داخلیسازی در بخشنامههای جداگانه اعلام میشود.
آیا این تصمیم به معنای حذف کامل خودروهای مونتاژی از بازار ایران است؟
خیر، هدف حذف کامل خودروهای مونتاژی نیست، بلکه الزام خودروسازان به افزایش داخلیسازی است. خودروهایی که موفق به تأمین استانداردهای داخلیسازی شوند، همچنان مجوز تولید خواهند داشت. اما خودروهایی که نتوانند این استانداردها را رعایت کنند، به تدریج از خط تولید خارج خواهند شد.
آیا خودروهای مونتاژی با داخلیسازی بالا از کیفیت قابل قبولی برخوردار هستند؟
تجربه نشان داده که افزایش داخلیسازی در ایران اغلب با کاهش کیفیت قطعات و افت سطح ایمنی همراه بوده است، زیرا قطعهسازان داخلی هنوز به استانداردهای کیفی تولیدکنندگان مطرح خارجی نرسیدهاند. بنابراین خودروهایی که ناچار به استفاده از قطعات داخلی با کیفیت پایینتر شوند، احتمالاً با کاهش کیفیت و دوام مواجه خواهند شد.
