زلزله در صنعت خودرو ایران؛ آمار رسمی نشان میدهد تولید خودرو در اردیبهشت ۱۴۰۵ نسبت به مدت مشابه سال قبل ۴۲ درصد و در دو ماه ابتدایی سال ۵۰ درصد کاهش یافته است؛ جنگ تمامعیار و تخریب زیرساختهای فولاد و پتروشیمی، مهمترین عامل این سقوط آزاد هستند.
فهرست مطالب
کاهش ۵۰ درصدی در دو ماه ابتدایی سال
علل افت؛ جنگ و تخریب زیرساختها
عملکرد خودروسازان بزرگ و خصوصی
افت ۴۲ درصدی تولید خودرو در اردیبهشت ۱۴۰۵؛ از ۱۱۸ هزار به ۶۸ هزار دستگاه
آمار منتشر شده از عملکرد صنعت خودرو ایران در اردیبهشت ماه ۱۴۰۵ نشان میدهد که مجموع تولید تمام گروههای خودرو به ۶۸,۴۷۵ دستگاه رسیده است. این رقم در مقایسه با اردیبهشت ۱۴۰۴ که معادل ۱۱۸,۱۴۴ دستگاه بود، کاهشی ۴۲ درصدی را نشان میدهد. به گزارش خودرولوژیست، این افت شدید در حالی ثبت میشود که صنعت خودرو پس از جنگ تمامعیار با آمریکا و اسرائیل هنوز نتوانسته است به ظرفیتهای پیش از جنگ بازگردد. در بخش سواری، تولید با کاهش ۴۲ درصدی به ۶۰,۲۳۱ دستگاه رسید. تولید وانت نیز ۴۴.۵ درصد سقوط کرد و از ۱۱,۲۹۶ دستگاه به ۶,۲۷۴ دستگاه تنزل یافت. تولید ون با افت ۹۶.۳ درصدی به تنها ۲۱ دستگاه رسید و اتوبوس نیز ۲۹.۵ درصد کاهش داشت. کامیونها و کشندهها نیز با کاهش ۲۰.۲ درصدی مواجه شدند.
| رتبه | نام شرکت | تولید اردیبهشت ۱۴۰۴ (دستگاه) | تولید اردیبهشت ۱۴۰۵ (دستگاه) | درصد تغییر |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | ایران خودرو | ۸۰,۷۲۴ | ۵۳,۹۵۶ | -۳۳% |
| ۲ | سایپا | ۴۵,۹۸۷ | ۱۴,۴۱۳ | -۶۹% |
| ۳ | کرمان موتور | ۹,۵۹۳ | ۲,۲۵۶ | -۷۶% |
| ۴ | مدیران خودرو | ۱۵,۳۳۰ | ۱,۸۴۸ | -۸۸% |
| ۵ | بهمن موتور | ۴,۲۰۶ | ۱,۷۳۳ | -۵۹% |
| ۶ | مکث موتور | ۱,۶۲۷ | ۱,۵۳۰ | -۶% |
| ۷ | تیگارد موتور | ۴۹۳ | ۱,۲۴۹ | +۱۵۳% |
| ۸ | آرین موتور | ۶۵۰ | ۶۵۲ | ۰% |
| ۹ | خودروسازان بم | ۶۵۹ | ۵۴۹ | -۱۷% |
| ۱۰ | مانیان خودرو | ۲۹۰ | ۲۹۸ | +۳% |
| ۱۱ | فردا موتور | ۴۳۲ | ۱۲۰ | -۷۲% |
| ۱۲ | دیار خودرو | ۰ | ۱۰۴ | +۱۰۰% |
| ۱۳ | ایلیا پارس کیان | ۰ | ۵۱ | +۱۰۰% |
| ۱۴ | صنایع خودروسازی ایلیا | ۲۴ | ۰ | -۱۰۰% |
| ۱۵ | ایستا موتور ارس | ۱۵ | ۰ | -۱۰۰% |
| – | مجموع | ۱۶۰,۰۳۰ | ۷۸,۷۵۹ | -۵۱% |
تولید تجمیعی دو ماه ابتدایی ۱۴۰۵ نصف سال قبل؛ افت ۵۰ درصدی
وضعیت تجمیعی تولید در دو ماه نخست سال ۱۴۰۵ نیز بهتر از اردیبهشت نیست. مجموع تولید کل خودروها از ابتدای سال تا پایان اردیبهشت به ۸۹,۴۰۶ دستگاه رسیده است، در حالی که این رقم در مدت مشابه سال قبل ۱۷۸,۸۴۸ دستگاه بود. این یعنی کاهش ۵۰ درصدی (نصف شدن) تولید نسبت به پارسال. در بخش سواری، افت ۵۰.۸ درصدی ثبت شده و تولید وانت نیز ۴۴.۹ درصد کاهش یافته است. تنها تولید میدل باس با رشد ۱۲.۲ درصدی همراه بوده که به دلیل حجم ناچیز آن تأثیر چندانی در آمار کلی ندارد. به گزارش خودرولوژیست، این ارقام زنگ خطری جدی برای بازار خودرو هستند و میتوانند بخشی از وضعیت عجیب قیمتها را توجیه کنند.
علت افت شدید تولید؛ جنگ، تعطیلی زنجیره تأمین و تخریب زیرساختها
در ماههای گذشته، کشور درگیر جنگی سنگین بود که صنعت خودرو و زنجیره تأمین آن را به شدت تحت تأثیر قرار داد. در زمان جنگ، خطوط تولید عملاً تعطیل یا نیمهتعطیل شد و پس از پایان جنگ نیز آسیبهای وارده به زیرساختهای فولاد و پتروشیمی (تأمین کننده مواد اولیه حیاتی) صنعت خودرو را زمینگیر کرد. این مجموعه عوامل باعث شد کارنامه تولید در اردیبهشت ۱۴۰۵ نسبت به سال قبل با افت چشمگیری روبهرو شود. نکته قابل توجه اینکه سال گذشته نیز وضعیت تولید مطلوب نبود و هیچیک از برنامههای وزارت صمت (چه در بخش خصوصی و چه دولتی) محقق نشده بود.
عملکرد خودروسازان؛ ایران خودرو ۳۳٪، سایپا ۶۹٪ و مدیران خودرو ۸۸٪ افت
بررسی عملکرد خودروسازان بزرگ و خصوصی در دو ماه ابتدایی ۱۴۰۵ نشان میدهد که تمامی شرکتها به جز تیگارد موتور با کاهش تولید مواجه شدهاند. ایران خودرو (تحت مدیریت بخش خصوصی) با تولید ۵۳,۹۵۶ دستگاه، نسبت به مدت مشابه سال قبل ۳۳ درصد کاهش داشته است. سایپا با تولید ۱۴,۴۱۳ دستگاه، افت ۶۹ درصدی را ثبت کرده است. در میان خودروسازان خصوصی، کرمان موتور با ۷۶ درصد افت، مدیران خودرو با ۸۸ درصد افت (از ۱۵,۳۳۰ به ۱,۸۴۸ دستگاه) و بهمن موتور با ۵۹ درصد افت وضعیت نگرانکنندهای دارند. مکث موتور با ۶ درصد افت کمترین کاهش را در میان خودروسازان بزرگ داشته است. تنها تیگارد موتور با رشد ۱۵۳ درصدی (از ۴۹۳ به ۱,۲۴۹ دستگاه) عملکرد مثبت داشت، اما سهم این شرکت در کل تولید کشور ناچیز است. سایر خودروسازان مانند آرین موتور (بدون تغییر)، خودروسازان بم (۱۷٪-)، مانیان خودرو (۳٪+ رشد ناچیز)، فردا موتور (۷۲٪-) و دیار خودرو (۱۰۰٪ رشد از صفر) نیز در این آمار دیده میشوند. به گزارش خودرولوژیست، ادامه این روند میتواند منجر به تشدید کمبود عرضه و افزایش بیشتر قیمت خودرو در بازار شود.
سوالات متداول درباره افت تولید خودرو ایران
علت اصلی کاهش ۴۲ درصدی تولید خودرو در اردیبهشت ۱۴۰۵ چیست؟
جنگ تمامعیار کشور با آمریکا و اسرائیل، تعطیلی یا نیمهتعطیلی خطوط تولید در زمان جنگ، و تخریب زیرساختهای فولاد و پتروشیمی پس از جنگ، مهمترین دلایل این افت شدید هستند.
کدام خودروساز بیشترین کاهش تولید را داشته است؟
در میان خودروسازان بزرگ، مدیران خودرو با ۸۸ درصد کاهش (از ۱۵,۳۳۰ به ۱,۸۴۸ دستگاه) بیشترین افت را داشته است. پس از آن سایپا با ۶۹ درصد و کرمان موتور با ۷۶ درصد کاهش قرار دارند. ایران خودرو نیز با ۳۳ درصد افت مواجه شده است.
آیا تولید خودرو در دو ماهه اول سال بهبود خواهد یافت؟
با توجه به آسیبهای زیرساختی و ادامه نوسانات ارزی و تحریمها، پیشبینی بهبود سریع تولید دشوار است. مگر اینکه حمایتهای ویژه دولتی و تأمین پایدار مواد اولیه صورت گیرد. در حال حاضر آمار دو ماهه ۵۰ درصد کاهش را نشان میدهد.
