فهرست مطالب
تست تصادف تسلا مدل ۳ با تریلر؛ نتیجه مرگبار
راهکار آمریکا؛ استاندارد ToughGuard
ایران؛ ۱۸ درصد کشتهها و کامیونهای دهه ۹۰
ممنوعیت تردد کامیونهای بدون حفاظ جانبی از دیماه
سوالات متداول
اتحادیه ایمنی خودروهای اروپا (Euro NCAP) به تازگی در گزارشی هشداردهنده فاش کرده است که حفاظهای عقب نصبشده روی تریلرها و کامیونهای اروپایی، در تصادفات از جلو کارایی لازم را ندارند و سالانه جان حدود ۴۰۰ نفر را در اتحادیه اروپا و بریتانیا میگیرند. این در حالی است که در آمریکا راهکاری مؤثر برای این مشکل وجود دارد و بیشتر تریلرهای جدید به حفاظهای مقاومتری مجهز هستند. حال این پرسش مطرح میشود که در ایران با ناوگان عمدتاً قدیمی کامیونها و تریلرهای دهه ۹۰ میلادی، وضعیت تا چه اندازه وخیمتر است؟
شکست حفاظهای عقب تریلر در اروپا؛ ۴۰۰ کشته سالانه
بر اساس تحقیقات Euro NCAP که با همکاری سازمانهایی چون ADAC آلمان، سازمان حمل و نقل سوئد و مؤسسه ایمنی بزرگراههای آمریکا (IIHS) انجام شده، حفاظهای عقب نصبشده بر روی تریلرهای اروپایی که طبق استاندارد اجباری UN ECE R58.03 تأیید شدهاند، در برخورد با خودروهای سواری مقاومت کافی از خود نشان نمیدهند. در این تصادفات که به «زیرخردشدگی عقب» (rear underrun) معروف است، خودروی سواری به زیر تریلر فرو میرود و کف تریلر درست از بالای سر سرنشینان عبور میکند و عملاً آنها را قطعهقطعه میکند. به گزارش خودرولوژیست، این نوع تصادف سالانه حدود ۴۰۰ کشته در اروپا و بریتانیا بر جای میگذارد.
تست تصادف تسلا مدل ۳ با تریلر؛ نتیجه مرگبار
محققان برای اثبات این ادعا، یک خودروی تسلا مدل ۳ را که دارای بالاترین امتیاز ایمنی (۵ ستاره) از Euro NCAP است، با سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت (۳۵ مایل بر ساعت) به پشت دو تریلر مختلف که هر دو به حفاظ عقب استاندارد اروپا مجهز بودند، کوبیدند. در هر دو آزمایش، حفاظها فرو ریختند و تریلر به داخل کابین خودرو نفوذ کرد و کابین را کاملاً منهدم کرد. در یکی از تستها، تریلر بدنه خودرو را از وسط پاره کرد و در دیگری، کف تریلر درست به سر سرنشینان برخورد کرد. به گزارش خودرولوژیست، در هر دو سناریو، سرنشینان شانسی برای زنده ماندن نداشتند.
راهکار آمریکا؛ استاندارد ToughGuard که اروپا نادیده گرفته
در نقطه مقابل، زمانی که همین خودروی تسلا مدل ۳ با همان سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت به پشت تریلری برخورد کرد که به استاندارد داوطلبانه ToughGuard مؤسسه IIHS آمریکا مجهز بود، نتیجه کاملاً متفاوت بود. حفاظ عقب مقاومت کرد و خودرو نتوانست به زیر تریلر فرو رود؛ در نتیجه ساختار ایمنی خودرو به درستی عمل کرد و سرنشینان محافظت شدند. از سال ۲۰۱۷ که این استاندارد در آمریکا معرفی شد، حدود ۷۰ درصد تریلرهای جدید به حفاظهای ToughGuard مجهز شدهاند. Euro NCAP از نهادهای نظارتی اروپا خواسته است استاندارد R58.03 را به سطح ToughGuard ارتقا دهند.
ایران؛ ۱۸ درصد کشتهها و کامیونهای دهه ۹۰
حال اگر در اروپا با سختگیرانهترین قوانین ایمنی، سالانه ۴۰۰ نفر بر اثر نقص حفاظهای عقب تریلرها جان میبازند، وضعیت در ایران که ناوگان کامیونها و تریلرهای آن عمدتاً مربوط به دهه ۹۰ میلادی است و بسیاری از آنها فاقد هرگونه حفاظ استاندارد هستند، چه خواهد بود؟ بر اساس آمار اعلامشده از سوی سردار حسن مومنی، رئیس پلیس راهور کشور، ۱۸ درصد از کشتههای تصادفات جادهای ایران بر اثر برخورد با خودروهای سنگین رخ میدهد. با توجه به اینکه سالانه حدود ۲۰ هزار نفر در تصادفات جادهای ایران جان میبازند، این رقم به معنای مرگ نزدیک به ۳,۶۰۰ نفر در سال تنها بر اثر تصادف با کامیون و تریلر است.
خودروهای سنگین در ایران به دلیل ارتفاع بالای شاسی، در تصادف با خودروهای سواری، همان خطر «زیرخردشدگی» را ایجاد میکنند که Euro NCAP در اروپا شناسایی کرده است. با این تفاوت که بسیاری از کامیونهای قدیمی ایران اصلاً حفاظ عقب و جانبی استانداردی ندارند و حتی اگر هم داشته باشند، از استحکام کافی برخوردار نیستند. این یعنی خودروهای سواری در تصادف با این کامیونها، عملاً به زیر تریلر رفته و کابین آنها کاملاً منهدم میشود.
ممنوعیت تردد کامیونهای بدون حفاظ جانبی از دیماه
سردار حسن مومنی در جلسه شورای راهبری تصادفات استان مرکزی با اعلام این آمار هشداردهنده، از برنامه پلیس راهور برای مقابله با این معضل خبر داد. وی تأکید کرد: «۱۸ درصد کشتههای تصادفات حاصل تصادف با خودروهای سنگین است و از ابتدای دیماه از تردد کامیونهای بدون حفاظ جانبی جلوگیری میشود تا این آمار کاهش پیدا کند و در مرحله بعدی تریلیها را تجهیز میکنیم».
این اقدام هرچند گامی مثبت در جهت افزایش ایمنی جادهها محسوب میشود، اما پرسش اساسی این است که آیا حفاظهای جانبی نصبشده روی کامیونهای قدیمی ایران، از استحکام کافی برای جلوگیری از «زیرخردشدگی» برخوردار هستند؟ تجربه اروپا نشان داده است که صرف وجود حفاظ، کافی نیست و استانداردهای استحکام آنها تعیینکننده است. به گزارش خودرولوژیست، در اروپا با وجود استاندارد اجباری R58.03، حفاظها در تصادف واقعی کارایی نداشتند و تنها استاندارد سختگیرانهتر ToughGuard آمریکا توانست جان سرنشینان را نجات دهد. آیا حفاظهای نصبشده روی کامیونهای ایرانی از استانداردی همتراز با ToughGuard برخوردار هستند یا صرفاً یک المان ظاهری خواهند بود؟
با توجه به اینکه پلیس راهور برنامه تجهیز تریلیها را در مرحله بعدی اعلام کرده، انتظار میرود استانداردهای مشخص و دقیقی برای استحکام حفاظهای عقب و جانبی کامیونها تدوین و ابلاغ شود. در غیر این صورت، همان سرنوشتی در انتظار ایران خواهد بود که اروپا با آن دستوپنجه نرم میکند: سالانه صدها کشته بر اثر نقص حفاظهایی که قرار بود نجاتبخش باشند.
سوالات متداول
چرا حفاظهای عقب تریلرهای اروپایی در تصادفات کارایی ندارند؟
بر اساس تستهای Euro NCAP، حفاظهای عقب تریلرهای اروپایی که طبق استاندارد اجباری UN ECE R58.03 ساخته شدهاند، در برخورد با خودروهای سواری با سرعت ۵۶ کیلومتر بر ساعت، مقاومت کافی ندارند و فرو میریزند. این امر باعث میشود خودرو به زیر تریلر رفته و کابین آن کاملاً منهدم شود. در مقابل، استاندارد داوطلبانه ToughGuard آمریکا که استحکام بسیار بالاتری دارد، به درستی از این حادثه جلوگیری میکند.
سهم خودروهای سنگین از کشتههای تصادفات جادهای در ایران چقدر است؟
بر اساس اعلام سردار حسن مومنی، رئیس پلیس راهور کشور، ۱۸ درصد از کشتههای تصادفات جادهای ایران بر اثر برخورد با خودروهای سنگین رخ میدهد. با توجه به آمار سالانه حدود ۲۰ هزار کشته در تصادفات جادهای، این رقم به نزدیک ۳,۶۰۰ کشته در سال میرسد.
پلیس راهور برای کاهش تصادفات با خودروهای سنگین چه اقدامی انجام داده است؟
سردار مومنی اعلام کرده است که از ابتدای دیماه، تردد کامیونهای بدون حفاظ جانبی ممنوع خواهد شد و در مرحله بعدی، تریلیها نیز به حفاظ ایمنی مجهز خواهند شد. با این حال، نگرانیهایی درباره استحکام و استاندارد این حفاظها وجود دارد و کارشناسان خواستار تدوین استانداردهای دقیقتر مشابه ToughGuard آمریکا هستند.
