قدرت خرید بنزین در ایران؛ با یک ماه حقوق چند لیتر بنزین میشود خرید؟ مقایسه با کشورهای حاشیه خلیج فارس در خرداد ۱۴۰۵.
فهرست مطالب
میانگین حقوق ماهانه به دلار
قیمت بنزین در ایران (سهمیهای و آزاد)
قیمت بنزین در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس
مقایسه نهایی: چند لیتر بنزین با یک ماه حقوق؟
بررسی قدرت خرید بنزین در ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس؛ مزیت نسبی یا شکاف درآمدی؟
همواره یکی از دغدغههای اصلی رانندگان و اقتصاددانان، مقایسه قدرت خرید سوخت در ایران با همسایگان جنوبی است. در خرداد ۱۴۰۵ با نرخ ارز رسمی مرکز مبادله (هر دلار ۱۴۷,۲۹۰ تومان) و بر اساس آخرین آمارهای حقوق و دستمزد، یک مقایسه جالب توجه میان ایران و شش کشور عربی حوزه خلیج فارس (امارات، قطر، کویت، عربستان، بحرین و عمان) انجام شده است. به گزارش خودرولوژیست، این بررسی نشان میدهد که علیرغم اختلاف فاحش در میزان درآمد ماهانه، قیمت بسیار پایین بنزین در ایران (به ویژه در سهمیهبندی دولتی) قدرت خرید استثنایی را برای مالکان خودرو ایجاد کرده است. در ادامه به تفکیک، میانگین حقوق ماهانه، قیمت هر لیتر بنزین و نهایتاً تعداد لیترهایی که یک فرد با یک ماه حقوق میتواند بخرد، تحلیل میشود.
میانگین حقوق ماهانه به دلار آمریکا؛ ایران ۲۷۲ دلار در برابر قطر ۳,۸۰۴ دلار
بر اساس دادههای جابویژن و مرکز آمار ایران، میانگین حقوق ماهانه در ایران حدود ۲۷۲ دلار (معادل ۴۰ میلیون تومان با نرخ مرکز مبادله) تخمین زده میشود. در مقابل، کشور قطر با ۳,۸۰۴ دلار بالاترین حقوق ماهانه را در منطقه دارد. امارات با ۳,۷۰۰ دلار، کویت با ۲,۹۴۰ دلار، عمان با ۲,۳۸۱ دلار، بحرین با ۲,۲۴۴ دلار و عربستان با ۲,۰۵۷ دلار در رتبههای بعدی قرار میگیرند. این اختلاف ۱۴ برابری حقوق ایران با قطر، تصویری از شکاف عمیق درآمدی را نشان میدهد. با این حال، همانطور که بررسی قیمت سوخت نشان میدهد، ایران با پایینترین نرخ بنزین جهان، این شکاف را تا حد زیادی جبران میکند.
قیمت بنزین در ایران؛ از ۱,۵۰۰ تومان سهمیهای تا ۵,۰۰۰ تومان آزاد
در ایران، قیمت بنزین بر اساس سهمیهبندی تعیین میشود. هر خودرو ماهانه ۶۰ لیتر بنزین سهمیهای با نرخ اول ۱,۵۰۰ تومان (معادل ۰.۰۱۰ دلار) و سپس ۷۰ لیتر با نرخ دوم ۳,۰۰۰ تومان (۰.۰۲۰ دلار) دریافت میکند. مازاد بر این سهمیه (نرخ سوم یا آزاد) به ازای هر لیتر ۵,۰۰۰ تومان (۰.۰۳۴ دلار) محاسبه میشود. برای محاسبه قدرت خرید یک فرد با یک ماه حقوق ۲۷۲ دلاری (۴۰ میلیون تومان)، ابتدا کل حقوق به تومان تبدیل شده و سپس بر هر نرخ تقسیم میشود. به گزارش خودرولوژیست، با نرخ اول سهمیهای میتوان ۲۶,۶۶۷ لیتر، با نرخ دوم ۱۳,۳۳۳ لیتر و با نرخ سوم (آزاد) ۸,۰۰۰ لیتر بنزین خریداری کرد. این اعداد با وجود حقوق پایین، بسیار بالاتر از بسیاری از کشورهای منطقه است.
قیمت هر لیتر بنزین در کشورهای حاشیه خلیج فارس؛ از ۰.۳۵ دلار در کویت تا ۱.۰۴ دلار در امارات
قیمت هر لیتر بنزین معمولی در شش کشور عربی جنوبی به شرح زیر است: کمترین نرخ مربوط به کویت با ۰.۳۵ دلار است، سپس بحرین با ۰.۵۰ دلار، قطر با ۰.۵۴ دلار، عمان با ۰.۶۰ دلار، عربستان با ۰.۶۲ دلار و بالاترین نرخ در امارات با ۱.۰۴ دلار برای هر لیتر. این نرخها در مقایسه با ایران (حتی نرخ آزاد ۰.۰۳۴ دلار) به مراتب گرانتر هستند. با این حال، از آنجا که حقوق ماهانه در این کشورها بسیار بالاست، قدرت خرید نهایی آنها نیز قابل توجه است. به عنوان مثال، یک فرد در کویت با حقوق ماهانه ۲,۹۴۰ دلار میتواند ۸,۴۰۰ لیتر بنزین (با نرخ ۰.۳۵ دلاری) خریداری کند که کمی بیشتر از خرید با نرخ آزاد در ایران است.
جدول مقایسه نهایی؛ ایران در نرخ سهمیهای پیشتاز است، کویت بالاتر از آزاد ایران
در جمعبندی نهایی، قدرت خرید ماهانه بنزین در هر کشور به صورت زیر است: ایران با نرخ اول سهمیهای (۱,۵۰۰ تومانی) با اختلاف زیاد در رتبه اول با ۲۶,۶۶۷ لیتر قرار دارد. ایران با نرخ دوم (۳,۰۰۰ تومانی) ۱۳,۳۳۳ لیتر و با نرخ آزاد (۵,۰۰۰ تومانی) ۸,۰۰۰ لیتر میتواند خرید کند. در میان کشورهای عربی، کویت با ۸,۴۰۰ لیتر بالاترین قدرت خرید را دارد و پس از آن قطر با ۷,۰۴۴ لیتر، بحرین با ۴,۴۸۸ لیتر، عمان با ۳,۹۶۸ لیتر، امارات با ۳,۵۵۸ لیتر و عربستان با ۳,۳۱۸ لیتر قرار میگیرد. نکته جالب اینکه حتی گرانترین نرخ بنزین در ایران (نرخ آزاد) همچنان از بیشتر کشورهای حاشیه خلیج فارس ارزانتر بوده و قدرت خرید ۸,۰۰۰ لیتری ایران (نرخ آزاد) از عربستان (۳,۳۱۸ لیتر) بیش از دو برابر بیشتر است.
سوالات متداول درباره قدرت خرید بنزین در ایران و همسایگان
آیا واقعاً با یک ماه حقوق در ایران میتوان بیش از ۲۶ هزار لیتر بنزین با نرخ سهمیهای خرید؟
بله. بر اساس میانگین حقوق ۴۰ میلیون تومانی و نرخ اول سهمیهای ۱,۵۰۰ تومان، محاسبه ساده نشان میدهد که ۴۰,۰۰۰,۰۰۰ ÷ ۱,۵۰۰ = ۲۶,۶۶۷ لیتر. اما توجه داشته باشید که این سهمیه ماهانه هر خودرو فقط ۶۰ لیتر با این نرخ است؛ بنابراین عملاً نمیتوان بیش از سهمیه استفاده کرد. محاسبه صرفاً قدرت ریاضی خرید را نشان میدهد.
چرا با وجود حقوق بسیار پایین تر، قدرت خرید بنزین ایران بالاتر از کشورهای ثروتمند خلیج است؟
به دلیل یارانههای سنگین انرژی در ایران. دولت بهای تمام شده بنزین را بسیار پایینتر از قیمت واقعی به مصرفکننده میفروشد. در کشورهای حاشیه خلیج هرچند بنزین نسبت به اروپا ارزان است، اما قیمت آن به نرخهای بینالمللی نزدیکتر بوده و یارانه دولتی مشابه ایران وجود ندارد.
نرخ ارز استفاده شده در این محاسبات چقدر است و آیا معتبر است؟
نرخ ارز مبنای محاسبات ۱۴۷,۲۹۰ تومان به ازای هر دلار آمریکا است که نرخ رسمی اعلامی مرکز مبادله ارز و طلای ایران در خرداد ۱۴۰۵ میباشد. در بازار غیررسمی نرخ ارز بالاتر است که قدرت خرید را کاهش میدهد. این گزارش برای هماهنگی با ارقام رسمی از نرخ مرکز مبادله استفاده کرده است.
